Vooruitgang. Mooi woord. En ik heb er zeker niks op tegen. Maar welke mafkees heeft bedacht dat automatisering per se vooruitgang betekend? Met diegene heb ik eens een hartig woordje te spreken. Of een appeltje te schillen. Of wat uitdrukkingen er nog meer te verzinnen zijn.
Maar wacht, laat me dit even uitleggen. Ik zal bij het begin beginnen.
Ik hou van de bibliotheek. Ik kom er al jaren, al sinds ik lezen kan. Er zijn altijd wel een aantal series boeken geweest, waaraan ik verslaafd ben geweest. Zo heb ik alle Pinkeltjes gelezen. Alle boekjes van Wipneus en Pim ook. De Kameleon. Pietje Bell. Suske en Wiske. Je kan het zo gek niet verzinnen of ik heb het wel gelezen.
En waarom? Omdat ik zo graag in de bibliotheek kwam. Ik hield van de sfeer, van het hele proces van boeken lenen. Bij de bibliotheek binnenkomen, mijn tas legen en alle boeken netjes aan de meneer of mevrouw bij de balie geven.
Dan, na de goedkeuring van meneer of mevrouw, de bibliotheek verder in lopen en op m’n knietjes bij de kast vallen om te kijken of er nog boeken staan uit een serie die ik nog niet gelezen heb. En als ik het wel had gelezen, begon ik opnieuw.
Uiteindelijk raakte ik zo verzot op lezen en op de bibliotheek, dat ik ook boeken voor volwassenen ging lezen. Ik heb wel eens problemen ermee gehad. Dan zei mevrouw of meneer dat ik die boeken nog niet lenen mocht, omdat ik een jeugdpasje had. Meestal kreeg ik ze echter gewoon mee.
Wat heb ik ook een gesprekken gevoerd met de mensen van de bibliotheek. Als ik voor school iets zocht, ging ik het aan ze vragen en later bij het afstempelen vroegen ze of ik alles gevonden had. Of ze vroegen belangstellend iets over de boeken die ik meenam, bijvoorbeeld wanneer ik een opvallende stapel bij had.
Ja, ik hou van de ‘bieb’. Ik kom er graag en ken elk plekje. De leesplek, de plek met de fijnste bank, de plek waar je het rustigst kan zitten, de plek waar de leukste boeken staan. Ik hou ervan om door de rijen met kasten te lopen, vol boeken.
Maar dat is nu allemaal voorbij, die goeie ouwe tijd. Vanochtend struinde ik weer eens door de biblitoheek. Ronddwalend van de ene kast naar de andere, een boek bekijken en terugzetten. Uiteindelijk met een paar boeken liep ik naar de uitleenbalie om daar mijn boekjes te laten scannen door de meneer of mevrouw van de bibliotheek.
Er lag ook een briefje met als aanhef ‘geachte klant’. Altijd fijn om te lezen, dat je als geachte klant wordt beschouwd, dus ik pakte de brief. Al na de eerste regels wenste ik echter dat ik het niet gezien had:
In de periode van maandag 8 juni tot en met zaterdag 4 juli is Bibliotheek Zwanenveld in verband met een herinrichting gesloten. De huidige inrichting is verouderd.(…) Er komt o.a. een leescafé, gezellige zitjes en hoekjes die u het idee geven in uw eigen huiskamer te zitten. (…)
De media die u mee naar huis wilt nemen, gaat u voortaan zelf uitlenen. Daarvoor worden er een tweetal uitleenpunten geplaatst waar u met behulp van uw lenerspas alles wat u wilt lenen zelf kunt registreren. Hierdoor ontstaat bij het personeel meer tijd om u als klant te adviseren over allerlei onderwerpen.
Nee, nee, nee! Wie heeft daar nu weer om gevraagd! Ik hoef niet in mijn eigen huiskamer te zitten, anders zat ik daar wel. En wat als ik nu eens helemaal geen advies hoef van het personeel?
Ik wil gewoon de praatjes met de aardige meneer en mevrouw van de bibliotheek. De belangstellende vragen van de mensen over mijn boekenkeus. Ik wil geen stomme automaten.
Zeggen die automaten, als ik een boek leen: “goede keus?” Nee! En ik verwacht niet dat het personeel zomaar naar me toekomt om even te zeggen dat het een of ander een goede tip is. Nee, die zullen wel wachten tot iemand met een vraag naar hun komt.
Maar wie zegt dat ik vragen heb? Ik ken de bibliotheek door en door, het is “mijn bieb”.
Ik zie me voortaan al boeken zoeken: naar binnen, boeken in de automaat gooien, wat titels zoeken, opnieuw in een automaat gooien en de bibliotheek weer uit.
Ik verheug me er nu al op.
Dus automatisering, vooruitgang? Wat mij betreft: achteruitgang! Het beetje menselijke contact wat je bij de bibliotheek hebt, gaat zo totaal verloren.
De computer is handig, maar je kan te ver gaan. En die automaten, dat gaat me te ver.
Bij ons in het dorp hebben we nog geen automatisering, maar dat is ook een minibibliotheek. Ik heb nu een abonnement bij de bibliotheek in de stad, omdat daar veel meer keuze is. In de bibliotheek van de stad hebben ze die automatisering. Het is inderdaad zo dat je minder de gezellige praatjes bij het uitlenen hebt, omdat je dat nu via een apparaat doet. Toch is het wel zo dat je nog steeds de gezellige praatjes met de bibliotheekmensen hebt, als je een vraag stelt bij zo’n balie, maar ik snap wel wat je bedoelt.